Co to jest internet, zalety internetu?

Dziś trudno wyobrazić sobie funkcjonowanie bez internetu. Wykorzystujemy go do wielu zróżnicowanych celów. Posługiwać się nim potrafią nie tylko najbardziej obeznane w nowych technologiach osoby, czyli młodzi ludzie, ale i dzieci oraz seniorzy. Czy wiedzą oni jednak czym tak naprawdę jest internet, jak wiele możliwości otwiera oraz jak bardzo niebezpiecznym narzędziem może być w rękach niewłaściwych ludzi?

• Definicja globalnej sieci komputerowej
• Korzyści płynące z dostępu do sieci
• Niebezpieczeństwa czyhające w sieci

Definicja globalnej sieci komputerowej

Internet można określić na wiele sposobów, jednak każda definicja sprowadza się do tego, że jest to ogólnoświatowa sieć komputerowa łącząca lokalne sieci w jeden spójny system. Może być także rozumiany jako przestrzeń numerów IP przypisanych do hostów i serwerów połączonych ze sobą przy użyciu zróżnicowanych urządzeń sieciowych — routerów, przełączników, modemów.

Jego korzenie sięgają lat 60. XX wieku w Stanach Zjednoczonych, gdzie powstał jako projekt ARPANET finansowany przez Department of Defense. Pierwotnym założeniem było stworzenie sieci komunikacyjnej odpornej na awarie oraz umożliwienie wymiany danych między ośrodkami naukowymi i akademickimi. Na kolejnych etapach rozwoju dostęp do internetu uzyskały przedsiębiorstwa, instytucje rządowe oraz organizacje pozarządowe. Ostatecznie do gospodarstw domowych wszedł w latach 90., gdy nastąpiła komercjalizacja i upowszechnienie World Wide Web.

Dzisiaj zapewnia każdemu z nas dostęp do niemal nieograniczonej ilości treści — od baz danych naukowych, przez serwisy informacyjne, po platformy rozrywkowe. Umożliwia komunikowanie się na odległość w czasie rzeczywistym, prowadzenie działalności gospodarczej, zdalną pracę czy naukę. Do jego charakterystycznych cech zaliczamy:

• interaktywność — użytkownicy nie tylko odbierają informacje, ale również je tworzą i udostępniają
• globalny zasięg — dostęp możliwy jest praktycznie z każdego miejsca na świecie
• niski koszt korzystania — w porównaniu z tradycyjnymi formami komunikacji i wymiany informacji
• decentralizacja — brak centralnego punktu kontroli, co zapewnia większą odporność na awarie
• skalowalność — możliwość ciągłego rozbudowywania infrastruktury bez konieczności przebudowy całego systemu

Korzyści płynące z dostępu do sieci

Korzystanie z sieci dla wielu z nas stało się tak naturalne, że traktujemy ją jak nieodłączny element codzienności. W związku z tym często niedoceniamy, jak wiele realnych korzyści przynosi nam ten wynalazek.

Dostęp do wiedzy i edukacja

Pierwszą fundamentalną zaletą jest nieograniczony dostęp do informacji z każdej dziedziny — od encyklopedycznych haseł, przez specjalistyczne artykuły naukowe, aż po poradniki praktyczne. Użytkownicy mogą korzystać z bibliotek cyfrowych, prowadzić własne blogi edukacyjne, uczestniczyć w kursach online (e-learning), zdobywać certyfikaty zawodowe czy uczyć się języków obcych bez wychodzenia z domu. Dzięki temu bariera geograficzna i finansowa w dostępie do edukacji została znacząco obniżona.

Komunikacja i budowanie relacji

Internet umożliwia komunikowanie się z rodziną i znajomymi zamieszkującymi różne miejsca w kraju, jak i na świecie. Możemy wysyłać wiadomości tekstowe, zdjęcia, filmy, prowadzić rozmowy głosowe oraz wideo-rozmowy w czasie rzeczywistym. Platformy społecznościowe pozwalają utrzymywać kontakt z dużą liczbą osób jednocześnie, śledzić ich życie codzienne i dzielić się własnymi doświadczeniami. Internet może być miejscem poszukiwania znajomych, partnera, ale i zaginionych członków rodziny — istnieją wyspecjalizowane portale ułatwiające odnalezienie osób, z którymi straciliśmy kontakt.

Rozrywka i kultura

Sieć stanowi niekwestionowane źródło rozrywki. Bez względu na wiek, zainteresowania czy możliwości finansowe każdy znajdzie tam ciekawe formy aktywności. Dostępne są serwisy streamingowe z filmami i serialami, platformy muzyczne, podcasty, audiobooki, gry przeglądarkowe wymagające jedynie dostępu do przeglądarki, czy zaawansowane gry multiplayer łączące graczy z całego świata. Miłośnicy sztuki mogą zwiedzać wirtualne muzea, uczestniczyć w koncertach online, oglądać spektakle teatralne transmitowane na żywo.

Rozwój biznesu i kariery

Internet pozwala na zaprezentowanie światu siebie i swoich umiejętności. Portale zawodowe takie jak LinkedIn umożliwiają budowanie profesjonalnego wizerunku, nawiązywanie kontaktów biznesowych oraz poszukiwanie ofert pracy. Możliwe jest wypromowanie siebie jako specjalisty w danej dziedzinie, jak i własnego biznesu — dzięki narzędziom marketingu internetowego nawet małe przedsiębiorstwa mogą dotrzeć do szerokiej grupy odbiorców bez ponoszenia astronomicznych kosztów reklamy tradycyjnej.

Przedsiębiorcy mogą prowadzić sklepy internetowe, oferować usługi online, przeprowadzać webinary i szkolenia. Freelancerzy znajdują zlecenia na platformach dla niezależnych wykonawców, pracują zdalnie dla firm z różnych krajów.

Wygoda życia codziennego

Dzięki sieci możliwe są szybkie i sprawne robienie zakupów oraz wykonywanie pracy, co dla wielu z nas okazało się wybawieniem w czasie globalnej pandemii koronawirusa. Bankowość internetowa pozwala zarządzać finansami z domu, dokonywać przelewów, opłacać rachunki czy zaciągać kredyty bez wizyty w oddziale. E-administracja umożliwia załatwianie spraw urzędowych online — od złożenia PIT-u, przez rejestrację pojazdu, po wniosek o dowód osobisty.

Pomoc i działalność społeczna

Moc internetu bardzo często wykorzystywana jest podczas promowania i organizowania zbiórek mających na celu pomoc potrzebującym, chorym osobom czy zwierzętom. Crowdfunding pozwala sfinansować leczenie, cele charytatywne, projekty artystyczne czy innowacyjne pomysły biznesowe. Social media służą do nagłaśniania problemów społecznych, organizowania akcji protestacyjnych, mobilizowania ludzi do działania na rzecz wspólnego dobra.

Niebezpieczeństwa czyhające w sieci

Internet mimo swoich licznych zalet w rękach niewłaściwych oraz zbyt naiwnych osób może stać się źródłem poważnych problemów — zarówno finansowych, psychologicznych, jak i prawnych.

Dezinformacja i manipulacja

Przede wszystkim warto pamiętać, że nie wszystkie informacje czy porady zamieszczone w sieci są rzetelne i nie zawsze należy ufać im oraz wdrażać je do swojego życia. W internecie szerzą się fake newsy, teorie spiskowe, pseudonaukowe porady zdrowotne mogące prowadzić do zagrożenia życia. Algorytmy platform społecznościowych często wzmacniają bańki informacyjne, eksponując treści zgodne z naszymi poglądami, co utrudnia obiektywną ocenę rzeczywistości.

Cyberprzestępczość

Nie wszystkie otrzymane wiadomości są wiarygodne — w sieci aż roi się od cyberprzestępców próbujących wyłudzić dane lub pieniądze od nieświadomych zagrożenia internautów. Phishing, czyli podszywanie się pod zaufane instytucje (banki, firmy kurierskie, serwisy społecznościowe), stanowi jedną z najpopularniejszych metod oszustwa. Oszuści wykorzystują także spam oraz niechciane wiadomości do rozpowszechniania złośliwego oprogramowania.

Przeglądając internet, warto pamiętać o stosowaniu oprogramowania antywirusowego oraz zapory sieciowej, ponieważ istnieje ryzyko zainfekowania sprzętu wirusami, trojanami lub ransomware — programami szyfrującymi dane i żądającymi okupu za ich odblokowanie. Zagrożeniem są także ataki hakerskie mające na celu włamania się do komputera, kradzież danych osobowych, haseł czy dokumentów.

Treści szkodliwe i nielegalne

W sieci można natknąć się na treści niebezpieczne — uważane za szkodliwe społecznie, nakłaniające do działania niezgodnego z prawem, obrażające uczucia religijne i poglądy, propagujące przemoc, nienawiść rasową czy zachowania autodestrukcyjne. Mogą one być szczególnie destrukcyjne dla młodych internautów, którzy korzystają z sieci bez nadzoru osób dorosłych i nie posiadają jeszcze wykształconego krytycznego myślenia.

Dzieci i młodzież narażone są na kontakt z treściami pornograficznymi, promocją narkotyków, instrukcjami dotyczącymi samookaleczeń czy samobójstw. Mogą stać się ofiarą internetowej znajomości z niewłaściwą osobą — pedofil czy manipulator może budować zaufanie przez miesiące, aby ostatecznie nakłonić młodą osobę do spotkania lub przesłania kompromitujących materiałów.

Cyberprzemoc i hejt

Kolejnym z zagrożeń związanych z siecią jest coraz popularniejszy „hejt”, czyli jeden z rodzajów cyberprzemocy, polegający na obrażaniu, ośmieszaniu czy znęcaniu się nad innymi osobami. Może objawiać się jako stalking (uporczywe nękanie), doxing (publikowanie danych osobowych bez zgody), trolling (celowe prowokowanie i wywoływanie kłótni) czy cyberbullying (systematyczne prześladowanie, najczęściej w środowisku szkolnym).

Cyberprzemoc może stać się przyczyną nie tylko zaburzeń psychicznych ofiary — lęków, depresji, obniżonej samooceny — ale w skrajnych przypadkach prowadzić do samobójstwa. Anonimowość sieci sprawia, że agresorzy czują się bezkarni i posuwają się do działań, których nie podjęliby w kontakcie bezpośrednim.

Uzależnienie i zaburzenia

Nadmierne korzystanie z internetu może prowadzić do uzależnienia behawioralnego objawiającego się niemożnością kontrolowania czasu spędzanego online, zaniedbywaniem obowiązków, wycofaniem społecznym. Szczególnie niebezpieczne są uzależnienia od gier komputerowych, mediów społecznościowych czy hazardu online.

Długotrwałe przebywanie w sieci wiąże się również z problemami zdrowotnymi — zaburzeniami wzroku, bólami kręgosłupa, otyłością spowodowaną siedzącym trybem życia, zaburzeniami snu wynikającymi z nadmiernej ekspozycji na światło niebieskie ekranów.